nazwa domenowa

/ domain name /

Nazwa domenowa składa się zazwyczaj z dwóch lub więcej części oddzielonych kropkami (np. netscape.com, netopedia.webstyle.pl) odzwierciedlając administracyjną strukturę sieci. Analizując adres domenowy można z dużym prawdopodobieństwem określić w jakim kraju znajduje się komputer oraz do jakiego rodzaju instytucji należy. Ponieważ oprogramowanie sieciowe potrafi nawiązać łączność jedynie na podstawie adresu IP, wygodne dla człowieka adresy domenowe muszą być przed próbą nawiązania kontaktu przetłumaczone właśnie do takiej postaci. Zadanie to wykonują współpracujące ze sobą serwery nazw (DNS).

Nie każdy komputer posiada taką symboliczną nazwę – z reguły przypisywane są one tylko serwerom udostępniającym w Internecie jakieś usługi. W dobie Internetu komercyjnego skojarzenie witryny WWW (np. sklepu internetowego czy strony domowej firmy) z krótką i łatwą do zapamiętania nazwą domenową jest już praktycznie koniecznością. Takich nazw nie mają natomiast mniej ważne komputery, jak choćby zwykłe domowe pecety, za pomocą których łączymy się z Internetem.

Poziomy nazwy domenowej

Składowe nazw domenowych odzwierciedlają w pewien sposób strukturę sieci, z tym że raczej "administracyjną" niż "fizyczną", jak to jest w przypadku adresu IP. Ponieważ dodatkowo mamy do czynienia z zachowaniem ścisłej struktury hierarchicznej domen, możliwe jest szybkie zorientowanie się w charakterze instytucji, z którą w danej chwili jesteśmy połączeni. Choć wydawałoby się, że nazwa domenowa przypomina adres IP (również składa się z pól oddzielonych kropkami), to nie istnieje żaden związek pomiędzy członami tych dwóch adresów. Adres IP składa się bowiem zawsze z czterech części, natomiast nazwa domenowa może posiadać różną ich liczbę – w praktyce spotyka się od trzech do sześciu członów. Pomimo tej swobody, nazwy te również budowane są z zachowaniem pewnych zasad:

• Domena najwyższego poziomu (ang. top-level domain, TLD). Występuje zawsze jako pierwsza część nazwy domenowej – licząc od prawej strony. Domeny TLD mają najszerszy zasięg i generalnie dzielą się na dwie grupy: domeny znaczeniowe oraz narodowe. Do pierwszej klasy należy siedem domen opisujących rodzaj instytucji lub organizacji - najpopularniejsza obecnie domena komercyjna .com oraz domeny .edu, .gov, .int, .net, .org, .mil. Co ciekawe, aż trzy spośród siedmiu domen są zastrzeżone dla komputerów znajdujących się w Stanach Zjednoczonych: w domenie .gov są rejestrowane wyłącznie jednostki administracji USA, w domenie .mil – komputery armii amerykańskiej, natomiast końcówkę .edu mogą posiadać tylko amerykańskie instytucje edukacyjne i naukowe. Zgodnie z decyzją ICANN (organizacji nadzorującej nadawanie nazw i numerów internetowych) od 2001 dostępne jest siedem zupełnie nowych domen TLD: .aero, .biz, .coop, .info, .museum, .name oraz .pro.
• Druga grupa domen najwyższego poziomu jest związana już z konkretnymi krajami, a w jej skład wchodzi ponad 100 dwuliterowych symboli państw (np. .pl – Polska, .fr – Francja, .de – Niemcy, .ru – Rosja, itp.). Własną domenę posiada każdy kraj niezależnie od tego, czy posiada dostęp do Internetu (jak w przypadku niektórych państw afrykańskich). Jedyny wyjątek stanowi ojczyzna Internetu – USA, w przypadku którego domena kraju jest pomijana.
• Domena drugiego poziomu (ang. second-level domain). Wymienione wyżej domeny TLD są zdefiniowane na stałe. Ponieważ na razie nie można wprowadzać innych, każda nowa domena musi zostać zarejestrowana w ramach jednej z domen znaczeniowych (.com, .org, .net, itd.) lub jednej z domen krajowych. W ten sposób powstaje kolejny poziom nazwy domenowej, np. microsoft.com, webstyle.pl. W przypadku gdy komputer znajduje się poza USA, domeny drugiego poziomu stanowią często nazwy dublujące podstawową siódemkę domen znaczeniowych – np. com.pl, edu.pl, net.pl. Dość powszechnie stosuje się także przybliżenie geograficzne w rodzaju wroclaw.pl lub torun.pl.
  Poddomeny (ang. subdomain). Osoba bądź firma dysponująca domeną drugiego poziomu otrzymuje automatycznie prawo do zarządzania nią i do tworzenia w jej ramach kolejnych poddomen. W ten sposób firma, która wykupiła domenę firma.pl, może tworzyć w niej dowolną liczbę nazw, np. sklep.firma.pl, uslugi.firma.pl, biuro.firma.pl. Podobnie, zarządzający domeną com.pl może pobierać opłaty za zarejestrowanie w niej innych nazw – np. firma.com.pl. (w rzeczywistości zarządcą bardzo popularnej w Polsce komercyjnej domeny com.pl jest NASK).
• Nazwy usług lub komputerów. W dalszej kolejności mogą wystąpić domeny związane z oddziałem firmy lub organizacji. Najczęściej jednak na tym poziomie pojawia się już nazwa własna konkretnego komputera, będącego w posiadaniu firmy/organizacji, np. www.firma.com.pl czy sunsite.icm.edu.pl. Powszechnie stosowaną praktyką jest nazywanie komputera od nazwy usługi, którą udostępnia – stąd taka mnogość adresów internetowych zaczynających się od „www”. Są to bowiem najczęściej adresy stron promocyjnych przechowywanych na serwerach WWW. Jednak już adresy do plików z programami rozpoczynają się literami "ftp" – od nazwy usługi służącej do transferu plików w sieci (FTP – File Transfer Protocol), np. ftp.microsoft.com. Należy jednak pamiętać, że nie jest to konieczne, ale zwyczajowo przyjęte.

Nazwy pojawiające się na każdym poziomie muszą być zbudowane z zachowaniem określonych zasad. Przede wszystkim dozwolone jest używanie jedynie małych i dużych liter (choć nie są one rozróżniane – nazwa IBM.com jest równoznaczna z ibm.com), cyfr od 0 do 9 oraz znak minusa (-). Nie można natomiast stosować znaków z alfabetów narodowych – nie spotkamy więc np. adresu www.łódź.pl, ale www.lodz.pl.

Rejestracja domeny

Aby wejść w posiadanie własnej domeny, należy ją wcześniej zarejestrować. Instytucją sprawującą kontrolę nad nazwami domenowych jest działająca z upoważnienia IAB (Internet Architecture Board) organizacja IANA (Internet Assigned Numbers Authority). Natomiast samą rejestracją domen oraz administracją serwerów nazw w skali globalnej jeszcze do niedawna zajmowała się organizacja InterNIC (Internet Information Center) podległa firmie NetworkSolutions. Jej monopol został jednak przełamany i począwszy od kwietnia 1999 roku prawo do rejestrowania poddomen w domenach .com, .net i .org. otrzymało także kilka innych firm. Rejestracja nazw w domenach krajowych należy do delegowanych do tego zadania mniejszych urzędów lokalnych – np. domeną .pl rozporządza w Polsce wspominana już Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa (NASK).

zobacz również: adres IP, DNS, domena, poddomena, nazwa domenowa

aktualizacja: 03/02/2004