formant ActiveX

/ ActiveX control /

Także: kontrolka ActiveX, element sterujący ActiveX. Wykonywalny komponent programowy stanowiący część opracowanej przez Microsoft technologii ActiveX.

Formanty ActiveX mogą być osadzane na stronach WWW i po pobraniu do komputera wykonywane przez przystosowaną do nich przeglądarkę internetową. Każdy z nich projektowany jest pod kątem wykonania określonej czynności. Jest to najczęściej prosta animacja, odegranie pliku muzycznego czy wyświetlenie dokumentu o określonym formacie. Jednak równie dobrze formant może być skomplikowaną aplikacją, np. realizującą obsługę bazy danych.

ActiveX - tylko Explorer

Z dwóch najpopularniejszych przeglądarek Internet Explorer oraz Netscape Navigator, jedynie pierwsza posiada zaimplementowaną technologię ActiveX. Po wejściu na stronę zawierającą formant, Internet Explorer sprawdza, czy jest on już obecny w lokalnym komputerze. Jeżeli nie – automatycznie pobiera go i po uzyskaniu zgody użytkownika instaluje w jego systemie a następnie uruchamia (bez konieczności restartowania przeglądarki).

Bezpieczeństwo technologii

W zamyśle firmy Microsoft elementy sterujące ActiveX mają być odpowiednikami apletów Javy. W przeciwieństwie do nich nie posiadają jednak wbudowanych zabezpieczeń przed nieautoryzowanym dostępem do zasobów lokalnego komputera. Ponieważ element ActiveX po uruchomieniu wykonać może praktycznie każdą operację, pociąga to za sobą poważne niebezpieczeństwo destabilizacji systemu. Złośliwy formant może np. zainstalować wirusa lub sformatować dysk. Aby ochronić komputer przed tego typu sabotażem, Microsoft opracował technologię Authenticode umożliwiającą cyfrowe podpisywanie formantów przez ich autorów. Możliwe jest także całkowite wyłączenie obsługi tych programów poprzez odpowiednie skonfigurowanie przeglądarki.

Jak powstają formanty...

Formanty ActiveX mogą być pisane w jednym z wielu języków programowania włączając w to C++, Visual Basic i... Javę. Kod powstały w wyniku kompilacji umieszczany jest w pliku z rozszerzeniem .ocx. Pliki takie można osadzać na stronach WWW za pomocą znacznika HTML OBJECT.

Tylko Windows?

W przypadku skompilowania formantu do postaci kodu maszynowego, staje się on naturalnie zależny od konkretnej platformy systemowej; fakt ten uważany jest za drugą (obok braku należytych zabezpieczeń) poważną wadę ActiveX. Radą na to mogą być elementy sterujące ActiveX pisane w Javie i kompilowane do postaci kodu pośredniego Javy. Takie formanty po pobraniu z sieci wykonywane są w zamkniętym środowisku wirtualnej maszyny Javy.