DNS (Domain Name System)

/ system DNS; System Nazw Domenowych /

Nazwy domenowe służą jedynie wygodzie użytkowników Sieci. Komputery potrafią operować wyłącznie adresami IP – przykładowo, zanim przeglądarka WWW uzyska dostęp do wybranej strony internetowej, musi najpierw poznać przyporządkowany jej adres IP. Podobnie jest w przypadku programów pocztowych, klientów FTP oraz innych narzędzi internetowych. Dopiero uzyskanie przez program adresu IP odległego komputera pozwala na nawiązanie połączenia i rozpoczęcie transmisji danych.

Ponieważ większość użytkowników woli posługiwać się nazwami domenowymi zamiast trudnych do zapamiętania adresów IP, konieczny jest jakiś sposób „tłumaczenia” jednych na drugie. Jednak przyporządkowywaniem nazw domenowych do adresów IP nie rządzą żadne stałe reguły. Dlatego jedynym wyjściem jest utrzymywanie specjalnych baz danych z informacjami o każdym adresie symbolicznym i odpowiadającym mu adresie IP. Bazy te mieszczą się na wyróżnionych serwerach, nazywanych serwerami nazw lub serwerami DNS (ang. nameserver, domain name server – DNS). Działają one w sieci przez 24 godziny na dobę i udostępniają usługę polegającą na przekształcaniu adresów symbolicznych na adresy IP i vice versa.

System przyporządkowujący wzajemnie jednoznacznie adres IP nazwie domenowej składa się z trzech zasadniczych elementów:

• Resolver - program rozpoznający nazwy domen i nazwy komputerów;
• Dane dla DNS, tzw. pliki stref;
• Demon obsługujący przestrzeń nazw i bazy danych DNS.

Wobec ogromu możliwych i istniejących nazw zrozumiałe jest, że pojedynczy komputer nie poradziłby sobie z taką ilością informacji oraz liczbą odwołań do niego. Bazy przechowywane są zatem w postaci rozproszonej – żadna z tych maszyn nie dysponuje informacjami adresowymi dotyczącymi całego Internetu. Serwery nazw znajdują się natomiast w każdej domenie przechowując jedynie część informacji – adresy serwerów nazw dla obejmowanych przez nią domen niższego poziomu. Dla przykładu serwer DNS dla krajowej domeny .pl będzie rozpoznawał takie nazwy w następujących domenach: edu.pl, com.pl, org.pl, wroc.pl, itp. oraz będzie potrafił wskazać adresy serwerów DNS tych domen, natomiast serwer DNS dla domeny edu.pl będzie zawierał adresy serwerów DNS dla takich poddomen jak np. icm.edu.pl czy agh.edu.pl. Serwer DNS niższego poziomu (np. dla poddomeny icm.edu.pl) „będzie pamiętał” już nazwy domenowe konkretnych komputerów (np. sunsite.icm.edu.pl lub infoseek.icm.edu.pl) oraz odpowiadające im adresy IP.

Na poziomie globalnym system DNS wieńczą tak zwane główne serwery nazw (ang. root level servers), które znajdują się w Stanach Zjednoczonych i podłączone są do dużych i szybkich sieci szkieletowych Internetu. Przechowują one adresy serwerów nazw dla domen najwyższego poziomu (a więc .com, .edu, .org, itp. oraz domen krajowych), a ich adresy muszą być znane każdemu innemu serwerowi nazw.

Serwery DNS działają na tyle skutecznie, że w zasadzie do podróży po sieci znajomość adresów IP nie jest potrzebna – wystarczy znać tylko opisowe adresy domenowe. Gdy zechcemy połączyć się z dowolnym komputerem w Internecie, następuje cała seria „odpytywania” serwerów nazw znajdujących się na kolejnych poziomach hierarchii domen, począwszy od serwera DNS skojarzonego z najszerszą domeną wysokiego poziomu aż do serwera DNS, znającego adres IP szukanego komputera.

Aby móc pracować w Internecie, nasz komputer musi znać adresy IP serwerów DNS dla swojej domeny – podaje je najczęściej provider lub, jeżeli łączymy się z pracy czy uczelni, administrator sieci lokalnej. Są to jedne z najważniejszych danych, które należy podać podczas konfiguracji systemu do połączeń z Siecią. Zazwyczaj dla każdej domeny są prowadzone dwa niezależne serwery nazw, dzięki czemu w razie awarii lub zbyt dużego obciążenia podstawowego serwera DNS (ang. primary name server) można szybko „odpytać” serwer rezerwowy (ang. secondary name server).

zobacz również: adres IP, BIND, DNSSEC, domena, domena wysokiego poziomu, FQDN, nslookup, serwer DNS, TCP/IP, DNS (Domain Name System)

aktualizacja: 14/12/2003