MP3 (MPEG Layer 3)

/ MP3 (MPEG Layer 3) /

Format kompresji plików muzycznych pozwalający znacznie zredukować wielkość zajmowanego przez nie miejsca (przeciętnie od dziesięciu do dwunastu razy w porównaniu z plikami WAV) przy minimalnym spadku jakości utworu.

Mała wielkość plików MP3 i wynikająca z tego łatwość przesyłania ich za pośrednictwem Internetu w połączeniu z niemal doskonałą jakością dźwięku przyczyniły się ogromnej popularności tego formatu.

MP3 - kompresja dźwięku

MP3 wykorzystuje bardzo wydajny algorytm kompresji polegający na odrzuceniu częstotliwości, które w danym fragmencie muzycznym nie są słyszalne dla ludzkiego ucha (tzw. częstotliwości maskowane, spoza pasma 2 Hz – 4 KHz oraz dźwięki zagłuszane przez inne dźwięki o tej samej częstotliwości lecz większym natężeniu). Takie rozwiązanie sprawia, że utwór muzyczny zajmujący w postaci nieskompresowanej 50 MB, po zapisaniu w formacie MP3 zmniejsza swoją objętość do ok. 4 MB. Format ten wykorzystywany jest także w multimediach (zob. Flash) oraz mediach strumieniowych (zob. ShoutCast), gdzie pozwala przesyłać dźwięk jakości CD (stereo, 16-bitów, 44 kHz) łączami o przepustowości 128 Kb/s.

Najnowsza wersja formatu - MPEG Layer IV – łączy w sobie znacznie lepsze wyniki kompresji plików z uniwersalnością. MP4 nie wymaga oddzielnego programu do odtwarzania – odtwarzacz wraz z muzyką zapisany jest w jednym pliku wykonywalnym.

Własna plikoteka

Aby tworzyć pliki MP3 potrzebny jest odpowiedni program, tzw. koder MP3. Danymi wejściowymi są pliki WAVE, zatem przed zakodowaniem utworów muzycznych z płyt CD należy najpierw odpowiednim programem (tzw. ripperem) zapisać je na dysku twardym w formacie WAV. Jednym z najlepszych koderów jest MP3 Producer stworzony w Instytucie Fraunhofera.

Do odtwarzania plików MP3 służą osobne programy, wśród których wyróżniają się WinPlay (szybkość) oraz WinAMP (wygodny interfejs, duża popularność). Zawierają one wydajne algorytmy pozwalające na dekodowanie i odtwarzanie muzyki w czasie rzeczywistym. Na rynku pojawiły się także pierwsze sprzętowe przenośne odtwarzacze MP3, tzw. MP-many. Wyposażone w pamięci typu Flash o pojemnościach od 16 do 64 MB (ceny od 250 do 500 USD), pozwalają na przechowywanie kilkudziesięciu minut muzyki.

Legalność MP3

Z prawnego punktu widzenia pliki MP3 oferowane w Internecie dzielą się na trzy kategorie:

bezpłatne – najczęściej są to promocyjne utwory muzyczne udostępniane przez samych twórców; są one cały czas objęte prawami autorskimi, jednak ich właściciele zgadzają się na dowolne ich rozpowszechnianie w sieci;
utwory komercyjne - sprzedawane w sklepach internetowych, np. Emusic.com lub przez samych twórców na ich stronach WWW; po dokonaniu wpłaty użytkownicy nabywają prawo do legalnego pobrania plików i korzystania z nich;
nielegalne kopie utworów komercyjnych – największa i zarazem najbardziej kontrowersyjna część łącznego obrotu wszystkimi plikami MP3; istnieją rozbudowane systemy oparte na specjalizowanym oprogramowaniu oraz na Internecie, które ułatwiają wyszukiwanie i wymianę takich plików między użytkownikami (zob. Napster, Gnutella);