font

/ font /

Plik zawierający informacje o kształcie znaków pisma. Pojedynczy font może przedstawiać jeden krój wybranego zestawu znaków lub większą ich liczbę - kroje pisma o zbliżonym wyglądzie należące do określonej rodziny krojów. Nazwa font (ang. fount) w tradycyjnym zecerstwie oznacza odlany komplet czcionek.

Każdy font posiada swoje atrybuty wyraźnie je określające: pole znaku, bazowa linia pisma, hinty, wartości kerningu oraz sposób kodowania znaków. W pliku fontu zawarte są również informacje o nazwie rodziny i odmiany kroju pisma, producencie fontu i posiadaczu praw autorskich.

Sposoby opisywania krojów pisma

W zależności od techniki użytej do utworzenia kroju pisma, font może zawierać ich definicje w jednej z dwóch postaci:

Rastrowej (bitmapowej). Znaki tworzone są z pojedynczych pikseli, posiadając tym samym ustaloną wysokość. Dla każdego stopnia pisma konieczne jest przygotowanie oddzielnych wzorów (map) bitowych. Pismo złożone z takich znaków jest nieskalowalne.
Wektorowej. Kształt każdego znaku opisywany jest matematycznie za pomocą linii prostych, krzywych i łamanych. Zdefiniowane w ten sposób kontury kształtów znaków pozwalają wykorzystywać i przekształcać litery podobnie jak obiekty graficzne – za pomocą odpowiedniego oprogramowania można np. zmienić stopień pisma, zmodyfikować kształt, cieniowanie czy wypełnienie konturów. Formaty fontów skalowalnych opartych na tej technice to m.in. Type 1 (firmy Adobe), TrueType (Apple, Microsoft) oraz OpenType (Microsoft).

Problem fontów w sieci WWW

Specyfika sieci World Wide Web wymaga od twórców stron dużej ostrożności odnośnie fontów wykorzystywanych w dokumentach. Do wyświetlenia strony WWW w systemie użytkownika wymagana jest bowiem obecność tego samego fontu, który przewidział do prezentacji autor dokumentu HTML. Minimum wiedzy, jaką w tym zakresie winien posiąść webmaster obejmuje zatem znajomość standardowych fontów obecnych w najważniejszych systemach operacyjnych. Dla przykładu, rodzina Windows wyposażona jest domyślnie w fonty: Times New Roman, Arial oraz Courier New (jeżeli w systemie zainstalowana jest przeglądarka Internet Explorer, dochodzą do tego fonty Tahoma, Verdana, Georgia, Trebuchet MS). Zastosowanie jakiegokolwiek innego, "egzotycznego" fontu prowadzi najczęściej do sytuacji, w której strona wyświetlana na monitorze użytkownika zupełnie nie przystaje wyglądem do tego, co pragnął uzyskać jej projektant (gdy przeglądarka nie może odnaleźć w systemie danego kroju znaków, zastępuje go jednym z fontów domyślnych ).

Fonty - stosowane rozwiązania

Już od początku istnienia WWW autorzy witryn starali się znaleźć sposoby pozwalające wyświetlać strony zgodnie ze swoimi zamiarami. Chcąc uniknąć przykrych niespodzianek większość projektantów stron ogranicza się wyłącznie do podstawowego zestawu fontów. Dla każdego wyświetlanego tekstu definiuje się wówczas zestaw domyślnych fontów w różnych systemów operacyjnych, zaś o tym, który z nich zostanie wybrany decyduje przeglądarka.

Najpopularniejszym sposobem pozostaje jednak dzisiaj stosowanie grafiki imitującej napisy. Rozwiązanie to jest o tyle niedoskonałe, że rysunek nigdy nie dorówna jakością napisowi, nie potrafi się także elastycznie dopasować do aktualnej wielkości okna przeglądarki, nie będzie także widoczny w przeglądarkach tekstowych. Co więcej, wielkość pliku z rysunkiem jest wielokrotnie większa niż te kilkanaście-kilkadziesiąt bajtów potrzebnych do przesłania informacji o rodzaju użytego fontu i samego tekstu. Duża część webmasterów decyduje się na tego rodzaju wybiegi, gdyż podczas tworzenia napisów skorzystać mogą z dowolnego, nawet najbardziej wymyślnego fontu obecnego w ich systemie. Dodatkowo, przed opublikowaniem rysunek może zostać poddany wielu przekształceniom w celu uzyskania dodatkowych efektów.

Rozwiązaniem problemu może okazać się dopiero mechanizm dynamicznych fontów. Ta wciąż mało popularna technika pozwala na wyświetlanie stron WWW z użyciem fontów nieobecnych w komputerze użytkownika (zestawy znaków przesyłane są siecią do komputera użytkownika wraz z pierwszą stroną WWW, na której są wykorzystywane). Autorzy stron otrzymują tym samym praktycznie nieograniczoną możliwość wpływania na wygląd publikowanych tekstów. Koszt tej techniki obciąża jednak odbiorcę – "waga" stron wyposażonych w dynamiczne fonty może być znacząco większa niż stron tradycyjnych.